Zilver

Engels: argent · Frans: argent · Duits: Silber · Latijn: argentum

Zilver wordt vrijwel altijd als wit weergegeven, omdat geen zilverhoudend materiaal zijn glans behoudt; Fox-Davies vermeldt dat zelfs aluminium, ooit als oplossing begroet, dof slaat (noot 28).

Loeff-relevant

De drie lelies en de lelies op de vlucht van het wapen Loeff zijn van zilver, evenals de dekkleden aan één zijde. Naar het wapen Loeff

Laag 1

Symbolische betekenis en duiding

folklore

In de traktatentraditie staat zilver voor reinheid en gerechtigheid, hoort het bij de parel, de kindertijd, het water, de maan en de maandag, en, opmerkelijk genoeg, bij de deugd hoop; de latere volkswijsheid die hoop aan groen toekent, wijkt dus zelfs van haar eigen bronnen af [folklore] (noot 24). Effen zilveren schilden bestaan werkelijk: Woodward noemt naast Franse geslachten als Maigret de Portugese stad Elvas (noot 25). Het klassieke voorbeeld van een overwegend zilveren compositie op kleur zijn de drie zilveren lelies in sinopel van het geslacht Loeff, waarover hieronder bij sinopel meer; het oudst bekende Loeff-zegel, van 12 augustus 1536, toont uitsluitend die lelies (noot 30). Goede afbeeldingen: de Commons-categorie Argent (white in heraldry), met eenenzeventig bestanden en honderddertien subcategorieën, en voor het zilver van de Loeff-lelies het eigen schema loeff-zegel-1536-schema.svg in het beeldkatern, dat het zegelbeeld in grijswaarden weergeeft omdat een zegel geen kleur toont (noot 114, noot 116).

Laag 2

Historische oorsprong en evolutie

vastgelegd

Zilver (Engels: argent; Frans: argent; Duits: Silber; Latijn: argentum) wordt vrijwel altijd als wit weergegeven, omdat geen zilverhoudend materiaal zijn glans behoudt; Fox-Davies vermeldt dat zelfs aluminium, ooit als oplossing begroet, dof slaat (noot 28). Hij verdedigt daarnaast als eerste schrijver het bestaan van wit als afzonderlijke heraldische kleur naast zilver, op grond van de witte barenstelen (Engels: label; Frans: lambel; Duits: Turnierkragen) van de Britse koninklijke familie, die anders op de gouden helmtekens metaal op metaal zouden opleveren; het blijft een Engelse bijzonderheid zonder continentale navolging (noot 29). Pastoureau constateert dat wit, anders dan geel, tot in de veertiende eeuw zijn volle prestige behield (noot 23).

Noten

23. Pastoureau, “Formes et couleurs du désordre”, 1983, blz. 69 (verguldsel vanaf eind dertiende eeuw; zilverkleur ruim een eeuw later; geel als kleur van gal, leugen, verraad, ketterij; “Le jaune c’est le mauvais or”).
24. Sicille, Le Blason des Couleurs en armes, livrées et devises, ed. H. Cocheris, Parijs 1860, préface blz. IX en X (samenvattend overzicht van de correspondenties per kleur, met “L’argent répond aux vertus de pureté et de justice, aux perles, à l’âge de l’enfance, au tempérament flegmatique, à l’eau, à la lune, à l’espérance et au jour de lundi”); blz. 57–58 (tabellen: alternatieve deugdenlijst, edelstenen, levensfasen met “Sinople. Jeunesse, jusques à trente ans”, complexies en elementen); blz. 65 (de zeven deugden met “Argent. Espérance”, en de weekdagentabel); blz. 66 (jaargetijden). Archive.org: leblasondescoul00sicigoog, https://archive.org/details/leblasondescoul00sicigoog
25. Woodward en Burnett, Treatise, deel I, 1896, blz. 73 (Bandinelli; effen zilver: Maigret, Bocquet, Pellezay, Zgraia, stad Elvas).
28. Fox-Davies, Complete Guide, 1909, blz. 70.
29. Fox-Davies, Complete Guide, 1909, blz. 70–72 (wit als kleur; koninklijke “white labels”; grant aan Thomas Mowbray).
30. Wapenpagina van het geslacht Loeff, loeff.nl/wapen, geraadpleegd via webarchief, snapshot 11 januari 2012, https://web.archive.org/web/20120111020751/http://loeff.nl/wapen (blazoen “in groen drie zilveren lelies en in een gouden schildhoofd een zwarte uitkomende adelaar”; oudste zegel 12 augustus 1536, met verwijzing naar Taxandria 14 (1907), blz. 79; wapenbrief Karel V, Gent, 28 augustus 1556, Haus-, Hof- und Staatsarchiv Wenen, met notariële vertaling 1606, Algemeen Nederlandsch Familieblad 1884, nr. 106). Dit is een bron van de vierde categorie; de bijzonderheden over verlener, plaats en begiftigde zijn niet aan het Weense archiefstuk of aan het Familieblad zelf getoetst [onzeker].
114. Beeldkatern van dit onderzoeksprogramma, map `research/heraldiek/afbeeldingen/`, met de registratie van herkomst, maker en licentie in de beeldregisters in de werkmap. Voor dit hoofdstuk van belang: tincturen-arceringstabel-petra-sancta-1638.png, de kleuraanduidingstabel uit Silvester Petra Sancta, De symbolis heroicis libri IX, 1634/1638, blz. 314, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Petra_Sancta_Symbolis_heroicis_-_sz%C3%ADnjel%C3%B6l%C3%A9si_t%C3%A1bla,_314._lap.PNG (het gedrukte origineel is publiek domein; de GFDL-tag op Commons is een uploaderclaim op de reproductie); tincturen-arceringen-overzichtstabel.svg, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tinctures_(metals_and_colours).svg (Montrealais, Wereon en Hagman, CC BY-SA 3.0); kleurenschaal-en-pelswerk-stroehl-1899.jpg, tafel 6 “Heraldische Farbenskala und Heraldisches Pelzwerk” uit H. G. Ströhl, Heraldischer Atlas, Stuttgart 1899, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Str%C3%B6hl_Heraldischer_Atlas_t06_3.jpg (publiek domein); adelaar-vormen-stroehl-1899.jpg, tafel 9 “Der Adler” uit hetzelfde werk, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Str%C3%B6hl_Heraldischer_Atlas_t09_3.jpg; wapen-heilig-roomse-rijk.svg, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Holy_Roman_Empire_Arms-double_head.svg (Ipankonin, CC BY-SA 3.0); wapen-castilie-leon.svg, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Royal_Coat_of_Arms_of_the_Crown_of_Castile_(1230-1284).svg (Heralder, CC BY-SA 3.0); wapen-frankrijk-ancien.svg, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Blason_pays_fr_France_ancien.svg (publiek domein); wapen-nederland.svg, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Royal_coat_of_arms_of_the_Netherlands.svg (Sodacan, CC BY-SA 3.0); en de eigen schematische tekeningen schema-tincturen.svg, loeff-wapen-schema.svg en loeff-zegel-1536-schema.svg, die geen historische afbeeldingen zijn maar afleidingen uit blazoen en zegelbeschrijving. Publicatie vergt een aparte rechtencheck; CC BY-SA vereist naamsvermelding en gelijk delen.
116. Wikimedia Commons, categorieboom Category:Coats of arms by tincture, geraadpleegd via de Commons-API op 28 juli 2026; de aantallen zijn die van die datum. Category:Or (yellow in heraldry), eenendertig bestanden en honderdacht subcategorieën; Category:Argent (white in heraldry), eenenzeventig en honderddertien; Category:Gules (red in heraldry), drieënveertig en honderdtien; Category:Azure (blue in heraldry), achtentwintig en achtennegentig; Category:Sable (black in heraldry), twintig en achtenzestig; Category:Vert (green in heraldry), achtentwintig en tweeëntachtig; Category:Purpure (purple in heraldry), elf en vierentwintig; Category:Or and vert in heraldry, vierhonderddrieënvijftig en zevenenzeventig. Voor het arceringsstelsel: Category:Illustrations of heraldic hatching systems, zevenentachtig bestanden, met onder meer de tabellen van Butkens, Caramuel Lobkowitz, De Rouck, Franquart, Gelenius en Vulson de la Colombière, en Category:Hatched coats of arms, driehonderdnegenenzestig bestanden; voor de tincturenschema’s Category:Diagrams of heraldic tinctures, vijfenveertig bestanden, en Category:Heraldic tincture shields, zevenentwintig.

De nootnummers volgen het bronhoofdstuk van het naslagwerk: 06-deel-iii-kleuren-metalen-en-pelswerken.md

Citeer dit lemma als: „Zilver”, in: Heraldische encyclopedie van loeff.nl, https://cms.loeff.nl/heraldiek/element/zilver/, versie van 11 augustus 2026. Machineleesbare versie: markdown

Gerelateerde lemma’s

Tinctuur (bovenliggend)