Wapen Loeff

De betekenis van het gouden schildhoofd met de uitkomende adelaar van sabel laat zich uit de verleningspraktijk aflezen: het schildhoofd was bij uitstek het voertuig van erevermeerderingen, en de rijksadelaar werd door keizers herhaaldelijk geheel of gedeeltelijk aan begunstigde families verleend, van Giustiniani (1415) tot in de negentiende eeuw (noot 15). Sabel op goud is bovendien de kleurstelling van de rijksadelaar zelf. Dat de vermeerdering als keizerlijk gunstteken bedoeld en verstaan werd, is naar dit patroon zeer aannemelijk; de wapenbrief zelf spreekt die symboliek nergens uit, en de duiding is daarom als waarschijnlijk en niet als vaststaand geboekt.

De oudste tastbare getuige is een zegel: op 12 augustus 1536 bekrachtigde Antonis Loef Dircxsz. een verklaring met een zegel dat drie lelies toont (noot 7). De familie voerde de lelies dus ten minste twintig jaar vóór de keizerlijke brief, naar het gewone continentale patroon van het vrij aangenomen wapen dat pas later vorstelijk werd bevestigd.

De Weense overlevering van de wapenbrief bevat twee kanselarijconcepten met verschillende blazoenen: 27 augustus 1556 (A.B. 650, de lelies één boven en twee onder) en 28 augustus 1556 (A.B. 651, „de novo dedimus”, het wapen zoals de familie het voert) (noot 51). De notariële vertaling van 1606 volgt blazoen en datum van het tweede concept (noot 9). Waarom de kanselarij binnen één dag een tweede brief opstelde, is niet overgeleverd [niet gevonden]. Het uitgereikte origineel is sinds 1884 onvindbaar; volgens Essink is het eind negentiende eeuw verbrand, een mededeling die alleen op zijn gezag berust [onzeker] (noot 53).

Heraldisch is de compositie tweemaal in orde met de kleurregel: zilver (metaal) op sinopel (kleur) in het veld, sabel (kleur) op goud (metaal) in het schildhoofd (noot 5). De kop van de adelaar is naar heraldisch rechts gewend, de gewone richting, die het familieblazoen niettemin uitdrukkelijk noemt (noot 1). De gesloten helm volgt de Duits-Nederlandse burgerlijke praktijk; de redactie van Nederland’s Patriciaat preciseert dat de lelies op elke vleugel van het helmteken twee en één geplaatst zijn (noot 2).

Goede afbeeldingen zijn schaars maar aanwijsbaar en alle vrij raadpleegbaar: de houtsnede bij de uitgave van de wapenbrief in het Algemeen Nederlandsch Familieblad van 8 maart 1884, als paginascan in Delpher (noot 22), en de huwelijkspenning van 1835, waarvan Museum Rotterdam drie exemplaren bewaart en het Rijksmuseum een vierde (noot 36). Voor de ontleding dienen daarnaast twee schematische eigen tekeningen in de beeldmap van het naslagwerk; zij zijn hulpmiddelen bij de tekst en geen weergaven van een bestaand object.